“Сценическая речь”

сценречьРуководитель студии  “Сценическая речь” — Иманалиева Шааркан Токтогуловна

 

Студия “Сценическая речь”.

 

Эта методическая разработка предназначена для детей школьного возраста.

Первое полугодие, урок проводится в индивидуальном порядке, второе полугодие можно уже с партнером в виде диалога затем с музыкальным аккомпониатором, а второй и третий год обучение дети в качестве ведущих практикуются в общественных мероприятиях, выступают с произведениями мировых и кыргызских классиков.

Чётко, внятно и выразительно говорить текст, исполнить песнью, баснью или рассказ в сопровождении музыки– это мастерство, оказывающее значительное эстетическое воспитательное воздействие на детей.

Педагог   открывает перед детьми мир искусства художественного чтения или вокала, и даёт образец правильной разговорной устной речи т.е.работая над текстом. В него включены лучшие образцы детской литературы.

Речевое дыхание отличается от обычного (полость рта работает как усилитель голоса). Дыхание должно быть легким и естественным.

Нельзя  допускать перебор воздуха.

Набираем вдох ч/з нос и при выдохе говорим короткие скороговорки, считалки или стихи на одном дыхании.

Например: стишок или считалка на звук “З”— “Ни разу”

Можно двадцать тысяч раз

Уронить железный таз.

А фарфоровую вазу

Уронить нельзя ни разу.

Ведь на двадцать тысяч раз

Надо двадцать тысяч ваз.       и т.д.

Таким образом, дети делают важный шаг к овладению грамотной, осмысленной, образной, эмоционально насыщенной речью.

Выразительное чтение поможет говорить правильно и уверенно.

Материалы: общая тетрадь, ручки разноцветные,маркер разноцветный, зеркало, сухой клей, индивидуальный носовой платочек (две штуки).

 

 

 

Түшүндүрмө:

Бул усулдук программа мектеп жашындагы балдар үчүн жазылган.

Окуу программасы биринчи жарым жылдыкта индивидуалдык түрдө өтөт.

Ал эми экинчи жана үчүнчү жарым жылдыкта, сабак группалык түрдө өтүп диалог ирээтинде   музыканын коштоосу менен көркөм окууну, отчёттук сүрөт көргөзмөлөрдүн ачлышында жэ болбосо отчёттук концерттерде алып баруучулук чеберчилигин өздөштүрүү.

Ооз эки чыгармаларды так, туура жана  маңыздуу кылып көркөмдөп аткаруу учүн, адегенде балага ылайыкташтырылган репертуарды тандоо өтө чоң мааниге ээ. Ошондой эле тандалып алынган чыгармалардын тарбиялык мааниси, балага тааныш жана жеңил колдонулуучу сөздөрдү камтыган чыгармаларды тандоо өтө зарыл. Аңгеменин, тамсилдин жэ ырдын тексти, музыканын(жандуу концертмейстердин) коштоосу менен айтып берүү, бул өзү эле ооз эки сөздүн көркү, маңызы, эстетикалык тарбиясы күчтүү экенин билдирет. Себеби, туура жана так сүйлөө чеберчилиги, чыгарманын эмоционалдык жана  логикалык жан дүйнөсүн тарбиялык багытта ачууга чоң түрткү берет. Ошондуктан, Орфоэпия жанрында чыгарманын текстинин тактыгы, артикуляциянын активдүү иштеши жана туура дем алуунун мааниси өтө зор.

 

Милдеттер жана максаттар:

Туура жана так сүйлөөнүн негизинде кайсы бир чыгармадагы каармандын образын угуучуларга жеткириш үчүн бир канча көнүгүүлөрдү сөзсүз түрдө күзгүнүн жана жүз аарчынын жардамы менен бир канча жолу аткарыш керек.

Бир дем менен сүйлөш үчүн туура дем алуунун көнүгүүлөрү төмөнкүдөй:

—         Демди мурун аркылуу алып курсак булчуңдарына жиберебиз

—         Демди ооз аркылуу үйлөп чыгарабыз (ооз көңдөйүбүз үндүн бийик чыгышына жардам берет)

Мисалы мындай көнүгүүлөрдү аткарсак болот:

1-    “Насос”-“Шар”—ссссссссссссссссссс    ссссссс    сссссс сссссс сссссс

2-    “Чиркей”- “Аары”— ззззззззззззззззз   ззззззз    зззззз  ззззз   ззззз  ззз

3-    “Шамал”- “Шыпыргыч”— шшшшшш    шшшшшш   шшшш  шшш  шш

Чыгармадагы эреже белгилерин сактап, чыгарманы  бир дем менен көркөмдөп окуу же болбосо ооз эки айтып берүү, бул өзү эле дикцияны  жана туура дем алып сүйлөөнү талап кылат.

Айрыкча айтып койчу нерсе, ашыгып же шашып демди жутпаш керек.

Сүйлөп жатканда демиң жетпей калса, эреже белгилерин пайдаланып кичинекей паузанын жардамы менен демиңди улап кетсең болот.

Мисалы  цифраларды эсептөө:

Бир дем менен— адегенде шашпай, андан соң бир аз тезирээк, анан бат-бат же болбосо кыска, кыска приказ түрүндө эсептөө.

1,2,3,4,5,6,7,8,9,10.

1,2,3,4,5,6,7,8,9,10,11,12,13,14,15,16,17,18,19,20…

Дагы бир мисал:

Приказ түрүндө: Оку, оку

жана дагы оку,

сандалып жүрбөй

сабагыңды оку!

Эми жооп ирээтинде:   Окуйм, окуйм

                                      жана дагы окуйм,

         сандалып жүрбөйм

сабагымды окуйм!

Дикциянын үстүнөн иштөө:

Эрин менен иштөө гимнастикасы: ар бир көнүгүү 5-10 жолу аткарылат.

“Жылмайуу”— Ооз жабык. Тишти көрсөтпөй жылмайуу “ииииииииииииии”.

“Коёнек”— Ооз жабык. Астыңкы жана үстүңкү тишти көрсөтүп, жылмайуу.

“Түтүкчө”—Ооз жабык. “Ууууу”  тыбышын айтуу менен эринди иштетебиз.

“Хобот”— Ооз жабык. “Үүүүүүүү” тыбышын айтуу менен эринди иштетебиз.

Эки гимнастиканы  бириктирип эринди  активдештирип иштетүү:

“Түтүкчө”+ “Хобот”= ууүү  ууүү  ууүү  ууүү   ууүү  ууүү  ууүү  ууүү  ууүү

Үч гиминастиканы бириктирип эринди активдештирип иштетүү:

”Түтүкчө”+ “Жылмайуу”+ “Хобот”=ууииүү  ууииүү  ууииүү  ууииүү  ууииүү

Артикуляциялык көнүгүү:

Бир дем менен демибизди туура бөлүштүрүп так аткарабыз:

1-көнүгүү:

 даП-Пы-ды-бы-Ры

 дуП-Пы-ды-бы- Ры

бир дем менен (акырындык менен) адегенде 2,3,4,5,6,7,8,9,10 жолу так айтууга аракет кылабыз, андан соң көнүгүүнүн санын акырындык менен 20га чейин жеткиребиз. Бул көнүгүүнү айтып жатканда ар бир тыбыш так айтылып, эриндер активдүү иштеш керек.

2-көнүгүү:

(бир дем менен би жолу)

Аа оо өө уу үү ээ ыы ии

(бир дем менен эки жолу)

Ааооөөууүүээыыии ааооөөууүүээыыии

(бир дем менен үч жолу)

Ааооөөууүүээыыии ааооөөууүүээыыии ааооөөууүүээыыии

                            Ооз эки сүйлөөнү өнүктүрүү:

Так жана туура сүйлөөнүн үстүндө иштеш учүн, кылдаттык менен балдарга ылайыкташтырылган чыгарманы тандоо болуп саналат.

Мисалы: макал, жаңылмач, тамсил же ырдын тексти абдан ыңгайлуу.

Көркөм сөз чеберчилигинде кайсы бир каармандын мүнөзүн так көрсөтүш үчүн, баардык эреже белгилерин сактап, логикалык басымдарды туура колдонуп керек болсо сөздөрдү синонимдештирип (мындайча айтканда өз сөзүң менен талдап)окуп же ооз эки түрүндө айтып берүү. Айрыкча баса

көрсөтүп кетчү нерсе, сүйлөп жаткан учурда туура дем алууну, речтик артикуляцияны сактоо эрежесин унутпашыбыз керек. Ошентип, тамсилдер дүйнөсүнө сапар тарталы.

Мисалы: Турар Кожомбердиевдин “Мүйүздүү Теке”аттуу тамсили.

1-    Тамсил деген эмне?

2-    Автор эмнени айткысы келген?

3-    Окуя кайсы мезгилде болгон?

4-    Кандай каармандар бар?

5-    Каармандарга окшош тааныштар барбы?

6-    Чыгарма эмне жөнүндө?

7-    Чыгарманын кандай тарбиялык мааниси бар? ж.б.суроолор.

Мына ушундай суроолорго жооп бере алгандан кийин гана , балдар, өз алдынча ооз эки көркөм сөз чеберчилигин эркин өздөштүрө алышат.

 

Сабакка керектелүүчү материалдар: эки жүз аарчы, кичинекей күзгү, дептер, ар кандай (көк, жашыл, кызыл,сары) түздөгү ручка же текст маркер, кургак клей.

 

Творческий ребенок — будущее Кыргызстана!

Иссык-Куль собирает друзей

Гордость «Балажан»

Золотой фонд

«Родина в сердце моём»-праздничный концерт

Реклама